نقش شترداری در ایجاد اشتغال و تولید فرآورده دامی در بافق

شتر نقش عمده‌ای درامور بازرگانی و حمل و نقل کالا در مناطق بیابانی کشور از جمله بافق داشته است و در زمان حاضر نیز با تغییر نوع بهره برداری، پرورش و نگهداری این حیوان نقش مهمی در رونق اقتصادی، تولید مواد لبنی وپروتئینی و اشتغال مردم دارد. شتر در همسنجی با دیگر حیوانات کاملا استثنایی است چون نیاز بسیار کمی به آب در مسافت‌های طولانی و تحمل شرایط سخت بیابان دارد به همین لحاظ نگهداری آن در مرتع بدون هزینه خواهد بود. بدن شتر از نظر فیزیکی مناسب است برای آب و هوای مناطقی همانند بافق که اقلیم آن گرم و خشک است زیرا به گفته کارشناسان، بدن این حیوان در قسمت بالای کمر باریک است و در گرمترین ساعات روز که آفتاب کاملا عمودی می تابد، سطح کمی از بدن شتر در تماس با پرتو مستقیم خورشید قرار می گیرد. نام بیابان تداعی گر خشکی، بی آبی، خار، شتر، طوفان و شن است و بافق از مناطق گرمسیر با اقلیم گرم و خشک است و با وجودی که زندگی در آن جریان دارد اما هنوز شترداری و پرورش شتر بخشی از زندگی مردم این شهرستان محسوب می شود. از قدیم الایام مردم بافق از شتر برای حمل و نقل و کارهایی چون عصاری استفاده می کردند اما اینک گرچه حمل و نقل با این حیوان کم شده است اما از گوشت، پوست و پشم شتر زیاد استفاده می شود. شتر با مردم کویر خو گرفته و چون کویرنشینان، سرسخت و مقاوم است و پهنه کویر را به تسخیر خود در آورده و با شرایط اقلیمی گرم و سوزان و خوردن خار و علف‌های شور سازگاری دارد. منبع غنی شده کوهان، شتر را در شرایط سخت و کمبود آب و علف یاری می دهد و چون ذخیرگاه موادغذایی و نگهدارنده آب و چربی در خود است در چنین شرایطی شتر از ذخیره کوهان خود استفاده می کند و چند هفته بدون آب و غذا دوام می آورد. شیر شتر نیز نوشیده می شود و خواص دارویی بسیار دارد که پزشکان برای کاهش قند خون و بهبود تنگی نفس تجویز می کنند، ولی این حیوان بیشتر کاربرد بارکشی داشته و اکنون پشم و پوستش نیز برای ریسندگی،پارچه بافی و کفش دوزی در بعضی کارگاه‌های استان یزد و برخی استان‌های شرقی و جنوبی به کار می رود. شترها معمولاً تغذیه دستی نمی شوند و اغلب برای تغذیه متکی به مرتع هستند هرچند که در برخی از پرواربندی‌ها تغذیه دستی هم می شوند و برای فربه شدن علوفه دستی به آنها داده می شود اما در مجموع پرورش این حیوان کم هزینه و سودآور است. پرورش شتر در بافق در مراتع و پرواربندی در آغل‌ها، فقط به خاطر تولید گوشت قرمز است و چون گوشت آن گرم مزاج است مشتریان زیادی دارد و در نتیجه بهره برداران از فروش گوشت شتر سود می برند. در دین مبین اسلام گوشت شتر حلال است، اما ذبح آن با دیگر حیوانات حلال گوشت متفاوت است و شیوه خاصی دارد. برخی از کارشناسان شتر را از عوامل آسیب رسانی به مراتع و پوشش گیاهی می دانند اما شتر داران کمبود میزان بارندگی سالانه و کم آبی در مناطق خشک و کویری و همچنین وزش بادهای شدید و توفان را از مهمترین عوامل تخریب مراتع بیان می کنند. * گفتگو با بهره برداران بافقی یکی از شترداران بافق پرورش شتر را مقرون به صرفه خواند و گفت: این حیوان کم توقع است و هر نوع گیاهی که به مزاق برخی حیوانات علفخوار خوش نمی‌آید شتر می پسندد و از آن تغذیه می کند. ماشاالله میر حسینی افزود: شترها باعث تخریب مرتع نمی شوند چون آنها دائم در حال حرکت هستند و یک جا توقف نمی کنند که آن محدوده تخریب،کوبیده و غیر قابل رویش باشد به همین دلیل آسیب رسانی به علفزارها و مرتع ندارند. یکی دیگر از پرورش دهندگان شتر هم گفت: در بعضی مواقع شتر برای مراتع مفید است چون برخی درختچه‌های نیمه خشک را هرس می کند و سال‌های بعد تبدیل به درختچه ای نو و پر از شاخ و برگ می‌شود. اکبر شیری افزود: از طرفی شترها یک بوته را کامل نمی خورند که از هستی ساقط شود، آنها در حین حرکت به چرا مشغولند و از هر بوته مقداری تغذیه می کنند و به راه خود ادامه می دهند. مسئول امور دام جهاد کشاورزی بافق نیز گفت: ۱۶۰۰ نفر شتر در مراتع و ۴۰۰ نفر هم در پرواربندی‌های این شهرستان پرورش داده می شوند. مسعود عسکری به مقاوم و سازگاری این حیوان با مناطق بیابانی و گرم و خشک اشاره کرد و افزود: شتر در مزارع و مراتع که علف‌های شور و کم آبخواه می روید، تغذیه می کند و به حیات خود ادامه می دهد. وی شتر را از کم توقع ترین حیوانات دانست و اظهار کرد: این حیوان مفید در منطقه گودگوار ، آریز ، حسن آباد و صادق آباد که از مناطق شورزار شهرستان هستند، چرا می کنند. مسئول امور دام، طیور و شیلات جهاد کشاورزی بافق تاکید کرد: هم اکنون بیش از ۷۰ بهره بردار در این شهرستان به پرورش شتر مشغول هستند. عسکری یادآور شد: برای نخستین بار در کشور ایستگاه تحقیقات شتر بافق در سال ۷۰ با هدف تعیین خصوصیات بیولوژیکی شترهای یک کوهانه، ارزیابی توان تولیدی شتر و ارائه راه کارهای مناسب به منظور افزایش درآمد شترداران شروع به کار کرد.

logo new عضو انجمن علمی شتر شوید!